Ilu mieszkańców ma nasza gmina?

Urząd Miejski w Zatorze zaprezentował raport, w którym znalazły się najnowsze dane demograficzne. Na koniec 2025 roku w naszej gminie mieszkało 8 970 osób. W ciągu roku urodziło się 51 dzieci. Poniżej prezentujemy pełną treść raportu.

ANALIZA TRENDÓW DEMOGRAFICZNYCH W GMINIE ZATOR

W ostatnim czasie w przestrzeni publicznej pojawiły się dane dotyczące liczby mieszkańców Gminy Zator w 2025 roku, zestawiane z raportem o stanie gminy. Dane te wywołały emocjonalną dyskusję, jednak wymagają osadzenia w szerszym, obiektywnym kontekście demograficznym – zarówno regionalnym, jak i ogólnopolskim. Spadek liczby ludności w ostatnich siedmiu latach jest faktem i nie podlega polemice. W tym samym czasie podobne zjawiska obserwowane są jednak w zdecydowanej większości gmin w Polsce, zarówno miejskich, miejsko-wiejskich, jak i wiejskich.

W latach 2018–2025 liczba mieszkańców Gminy Zator zmniejszyła się o około 3,75%. Dla porównania, w skali kraju spadek liczby ludności wyniósł około 2,7%, przy czym w wielu gminach Małopolski wartości te są zbliżone lub wyższe. Ujemny przyrost naturalny, który od kilku lat notowany jest w Polsce, stał się zjawiskiem trwałym i strukturalnym. Liczba urodzeń w całym kraju osiąga najniższe poziomy od dekad, co bezpośrednio przekłada się na sytuację lokalnych społeczności.

Tabela 1. Liczba mieszkańców Gminy Zator (stan na dzień 31.12.2025)

Źródło: Urząd Miejski w Zatorze.

W 2025 roku na terenie Gminy Zator urodziło się 51 dzieci. Jest to liczba porównywalna z innymi gminami o podobnej wielkości i charakterze. Jednocześnie zmienia się struktura demograficzna mieszkańców – rośnie udział osób starszych, a maleje liczba dzieci i młodych rodzin. Zjawisko to nie dotyczy wyłącznie naszej Gminy, lecz jest obserwowane w całym kraju, szczególnie w mniejszych miastach i gminach położonych poza dużymi aglomeracjami.

Tabela 2. Liczba urodzeń w 2025 roku w Gminie Zator (z podziałem na miejscowości)

Źródło: Urząd Miejski w Zatorze.

Analiza porównawcza z gminami sąsiednimi pokazuje, że sytuacja demograficzna naszej Gminy nie jest odosobniona. W Gminie Wieprz liczba mieszkańców na koniec 2025 roku wyniosła 12 880, przy 91 urodzeniach i 123 zgonach, co przełożyło się na ujemny przyrost naturalny –32. W Gminie Wadowice, będącą dużym ośrodkiem w regionie, liczba mieszkańców wyniosła 35 585, czyli o 325 mniej niż rok wcześnie oraz o 659 mniej niż w 2023 roku. Spadła też liczba urodzeń w porównaniu z wcześniejszymi latami (232 dzieci w 2025 roku wobec 268 w 2022 roku i 379 w 2020 roku). W Gminie Spytkowice na koniec 2025 roku zameldowanych było 9 885 osób, przy 75 urodzeniach i 113 zgonach, dodatkowo saldo migracji było ujemne. Dane te pokazują, że niska liczba urodzeń, wysoka liczba zgonów oraz ujemne saldo migracji to zjawiska wspólne dla całego regionu, a różnice dotyczą jedynie skali, nie charakteru problemu.

Mapa 1. Współczynnik dzietności w powiatach (2024, na podstawie danych z GUS).

Źródło: demografia.stat.gov.

Tabela 3. Analiza porównawcza liczby zgonów i liczby urodzeń w Gminie Zator w latach 2018-2025

Źródło: Urząd Miejski w Zatorze.

Sięgając do danych opracowanych przez Główny Urząd Statystyczny, należy podkreślić, że na przestrzeni ostatnich dziecięciu lat, liczba mieszkańców w całej Polsce spadła o 2,6 proc. W naszej Gminie ten spadek również utrzymuje się na podobnym poziomie (-3 proc.).  Największy procentowy wzrost miał miejsce w gminie Stawiguda w pow. olsztyńskim (101,2 proc.). Największy spadek odnotowała gmina Dobrzeń Wielki w pow. opolskim (-37,3 proc.). Dla porównania warto zwrócić uwagę na okoliczne gminy – Przeciszów (-6,3 proc.), Wadowice (-5 proc.), Chrzanów (-9,6 proc.), Libiąż (-7,8 proc.), Oświęcim [miasto] (-10,5 proc.). Z danych przedstawionych przez GUS wynika, że w ciągu ostatnich dziesięciu lat 1907 gmin w całej Polsce (łączna ich liczba to 2479) mierzy się z problemem depopulacji. Należy więc podkreślić, że wyzwanie, które jest przed nami jest wyzwaniem przed którym staje nie tylko nasza Mała Ojczyzna, ale większość gmin w Polsce. Na poniższej mapie wyraźnie widać, że na przestrzeni ostatniej dekady wzrost ludności koncentruje się w pobliżu dużych miast, co również niekoniecznie musi być związane ze zwiększoną liczbą urodzin – ale również, co dziś jest niezwykle popularne szczególnie wśród ludzi młodych i w dobie popularyzacji zawodów o charakterze freelancerskim – migracją pracowniczą (zarobkową).

Mapa 2. Wzrost/spadek liczby mieszkańców w gminach (2014-2024, na podstawie danych z GUS).

Źródło: Serwis Samorządowy PAP.

Spadek liczby mieszkańców w gminie Zator i regionie nie jest wynikiem pojedynczych decyzji samorządów. Na procesy demograficzne wpływają czynniki ogólnokrajowe i cywilizacyjne, takie jak: zmiana modelu rodziny, migracje do dużych miast, koszty życia, rynek pracy czy dostępność usług publicznych. Z tymi samymi wyzwaniami mierzą się gminy sąsiednie oraz wiele samorządów w całej Polsce.

Zmiany demograficzne są zjawiskiem, które obserwowane jest obecnie w całej Polsce i stopniowo wpływa na funkcjonowanie systemu oświaty. Pojawiające się w przestrzeni publicznej rozmowy na temat przyszłości edukacji lokalnej wynikają z długofalowych trendów demograficznych, a nie z nagłych czy jednostkowych decyzji. Mniejsza liczba urodzeń to wyzwanie, z którym mierzą się samorządy w całym kraju, dlatego temat organizacji edukacji każdorazowo wymaga spokojnej analizy i planowania z wyprzedzeniem. Dane demograficzne nie oznaczają automatycznie zmian w funkcjonowaniu placówek. Pokazują jedynie, że w kolejnych latach konieczne może być dostosowywanie rozwiązań organizacyjnych w sposób odpowiedzialny, zrównoważony oraz uwzględniający potrzeby mieszkańców naszej Małej Ojczyzny.

W obliczu pojawiających się wyzwań Gmina Zator podejmuje szeroko rozumiane działania prorodzinne i społeczne, m.in. poprzez rozwijanie oferty edukacyjnej i opiekuńczej. W odpowiedzi na potrzeby młodych rodzin i pracujących rodziców, Gmina nieustannie wspiera tworzenie oddziałów przedszkolnych w szkołach na terenie całej Gminy z wydłużonymi godzinami pracy, co ułatwia łączenie obowiązków zawodowych i rodzinnych. Władze samorządowe cały czas prowadzą rozmowy dotyczące możliwości utworzenia żłobka na terenie Gminy. W ostatnim czasie zwrócono również uwagę na politykę senioralną – poprzez przystąpienie do programu Ogólnopolskiej Karty Seniora i otrzymanie certyfikatu Gmina Przyjazna Seniorom. Dążymy również do tego, aby poprawić dostępność do opieki medycznej, choć tutaj nie jest to jedynie zależne od samorządu, ale również od sposobu kierowania polityką ochrony zdrowia w całym kraju. Dużo uwagi poświęca się trosce o bezpieczeństwo naszych mieszkańców – poprzez instalacje ogólnodostępnych AED, kursy kwalifikowanej pierwszej pomocy adresowane do mieszkańców, kształcenie w tym aspekcie również dzieci i młodzieży, a także organizowanie turniejów bezpieczeństwa w ruchu drogowym oraz wiedzy pożarniczej. W ramach programów profilaktycznych, gmina stara się przeciwdziałać problemom związanym z uzależnieniom i ich skutkom – od alkoholu, narkotyków, a także wszelkim uzależnieniom behawioralnym wdrażając stosowne programy profilaktyczne, a także proponując jako alternatywę – sport i zdrowy styl życia (od dzieci po seniorów).

Działania te wpisują się w lokalną strategię rozwoju społeczno‑gospodarczego, która zakłada wsparcie rodzin, edukacji i rynku pracy w perspektywie najbliższych lat. Jednym z ważnych elementów strategii rozwoju gminy jest także tworzenie miejsc pracy. W to wpisuje się działalność Strefy Aktywności Gospodarczej, która poprzez przyciąganie inwestorów i tworzenie terenów inwestycyjnych zwiększa liczbę miejsc pracy i aktywizuje lokalny rynek pracy. Gminna Strefa Aktywności Gospodarczej jest jedną z największych tego typu w zachodniej Małopolsce i przyciąga przedsiębiorstwa zainteresowane rozwinięciem działalności, co sprzyja tworzeniu nowych miejsc zatrudnienia dla mieszkańców regionu. W ostatnim czasie dużo uwagi poświęcamy również mniejszym, lokalnym przedsiębiorcom, organizacjom pozarządowym, których wkład w rozwój naszej gminy jest równie nieoceniony. 

Przedstawione dane nie powinny być wobec tego traktowane ani jako sensacja, ani jako wyjątek na mapie kraju. Są one potwierdzeniem trendów, które od lat opisywane są w raportach GUS, dokumentach rządowych i analizach samorządowych. Zrozumienie tej szerszej perspektywy jest niezbędne do rzetelnej oceny sytuacji Gminy Zator i jej miejsca na tle regionu oraz całego kraju.

opracowanie: Urząd Miejski w Zatorze