W środę, 12 sierpnia 2026 roku, mieszkańcy Zatora i całej okolicy będą mieli okazję obserwować jedno z najciekawszych zjawisk astronomicznych ostatnich lat. Wieczorem dojdzie do głębokiego częściowego zaćmienia Słońca. Jeśli dopisze pogoda, będzie je można zobaczyć również z Zatora.
Na świecie będzie to zaćmienie całkowite – pas całkowitości przebiegnie m.in. przez Grenlandię, Islandię oraz północną Hiszpanię. W Polsce zobaczymy zaćmienie częściowe.
O której zaćmienie będzie widoczne w Zatorze?
Według obliczeń serwisu Timeanddate wykonanych dokładnie dla Zatora:
19:18 – początek zaćmienia
Księżyc zacznie nasuwać się na tarczę Słońca.
20:02 – maksimum zaćmienia
Faza zaćmienia osiągnie 0,815, co oznacza, że Księżyc przesłoni około 81,5 proc. średnicy tarczy Słońca. Będzie to zdecydowanie najbardziej efektowny moment zjawiska.
około 20:06 – koniec obserwacji
Słońce znajdzie się już praktycznie na horyzoncie. Całe zjawisko widoczne z Zatora potrwa około 48 minut.
To właśnie położenie Słońca będzie największym wyzwaniem dla obserwatorów. Zaćmienie rozegra się bardzo nisko nad zachodnim horyzontem, dlatego najlepsze będą miejsca z zupełnie odsłoniętym widokiem w kierunku zachodnim i północno-zachodnim. Budynki, drzewa czy nawet niewielkie wzniesienia mogą zasłonić najciekawszą część zjawiska.
Dlaczego dochodzi do zaćmienia?
Zaćmienie Słońca następuje, gdy Księżyc znajdzie się dokładnie pomiędzy Ziemią a Słońcem i jego tarcza zasłoni nam część lub całość Słońca.
12 sierpnia cień Księżyca przejdzie przez Arktykę, Grenlandię, Islandię i północną część Półwyspu Iberyjskiego. W wąskim pasie będzie można obserwować całkowite zaćmienie Słońca, natomiast znacznie większa część Europy – w tym Polska – znajdzie się w strefie zaćmienia częściowego.
Dodatkową atrakcją będzie pora zjawiska. Zaćmione Słońce będzie zachodziło, dzięki czemu przy sprzyjających warunkach możemy zobaczyć niezwykle efektowny, częściowo „wygryziony” przez Księżyc słoneczny sierp bardzo nisko nad horyzontem.
Jak bezpiecznie obserwować zaćmienie?
Tutaj najważniejsza jest jedna zasada:
NIE WOLNO patrzeć bezpośrednio na Słońce niechronionymi oczami – również wtedy, gdy większość jego tarczy zasłania Księżyc.
Do obserwacji należy używać specjalnych okularów do obserwacji zaćmień lub Słońca spełniających normę ISO 12312-2. Zwykłe okulary przeciwsłoneczne, nawet bardzo ciemne, nie zapewniają odpowiedniej ochrony. Bezpieczną metodą jest także obserwacja pośrednia, np. poprzez rzutowanie obrazu Słońca na białą kartkę.
Nie należy korzystać z domowych „filtrów”, takich jak płyty CD, przydymione szkło, klisze fotograficzne czy inne materiały, których właściwości nie są przeznaczone do obserwowania Słońca.
Szczególnie niebezpieczne jest patrzenie na Słońce przez lornetkę, lunetę lub teleskop bez profesjonalnego filtra słonecznego umieszczonego przed obiektywem. Układ optyczny skupia promieniowanie i może doprowadzić do poważnego uszkodzenia wzroku w bardzo krótkim czasie.
Jeżeli chcemy fotografować zaćmienie aparatem z teleobiektywem lub przez teleskop, także powinniśmy zastosować odpowiedni filtr słoneczny przeznaczony do danego sprzętu.
Gdzie szukać informacji o zaćmieniu?
Miłośnikom astronomii polecamy kilka wartościowych polskich źródeł:
Urania – Postępy Astronomii
https://www.urania.edu.pl/
Popularnonaukowy portal astronomiczny, na którym można znaleźć również poradniki dotyczące bezpiecznej obserwacji Słońca.
AstroNET – Polski Portal Astronomiczny
https://astronet.pl/
Serwis przygotował obszerny materiał poświęcony właśnie zaćmieniu z 12 sierpnia.
Polskie Towarzystwo Miłośników Astronomii – Oddział w Krakowie
https://www.krakow.ptma.pl/
Szczególnie ciekawe źródło dla mieszkańców Małopolski. Krakowski oddział PTMA publikuje m.in. kalendarz najważniejszych zjawisk astronomicznych.
Wizualizację przebiegu zaćmienia przygotowaną dokładnie dla Zatora można znaleźć również w serwisie Timeanddate:
https://www.timeanddate.com/eclipse/in/@3080590?iso=20260812
To nie ostatnie zaćmienie nad Zatorem
Na kolejne nie będziemy musieli długo czekać.
2 sierpnia 2027 roku nad Zatorem ponownie wystąpi częściowe zaćmienie Słońca. Rozpocznie się około 10:20, maksimum nastąpi o 11:20, a zjawisko zakończy się około 12:22. Maksymalna faza dla Zatora wyniesie około 0,488. Tym razem Słońce będzie wysoko na niebie, więc warunki geometryczne do obserwacji będą znacznie wygodniejsze.
Kolejne częściowe zaćmienia Słońca widoczne w naszej części Polski przypadną m.in. 12 czerwca 2029 roku, 1 czerwca 2030 roku, 20 marca 2034 roku oraz 21 sierpnia 2036 roku. Zestawienia Timeanddate potwierdzają widoczność tych zjawisk w Polsce i w rejonie Krakowa.
A później robi się jeszcze ciekawiej.
23 lipca 2093 roku przez południową Polskę przejdzie pas zaćmienia obrączkowego. Obliczenia dla Zatora wskazują, że będzie ono widoczne również w naszym mieście.
Na całkowite zaćmienie Słońca widoczne z Zatora trzeba będzie natomiast poczekać do 7 października 2135 roku. Według obecnych obliczeń faza całkowita potrwa w Zatorze około 2 minut i 22 sekund.
Na razie jednak warto zaznaczyć w kalendarzu znacznie bliższą datę: środa, 12 sierpnia, godz. 19:18.
Jeżeli pogoda dopisze, znajdźcie miejsce z odsłoniętym zachodnim horyzontem, zabierzcie odpowiednie okulary do obserwacji Słońca i spójrzcie w niebo. Takie zachody Słońca nie zdarzają się często.
